DHAPS  (Digital Helpdesk Art & Public Space) is een digitale helpdesk voor opdrachtgeverschap van kunst in de publieke ruimte, ontwikkeld door Kenniscentrum LAPS van de Gerrit Rietveld Academie. DHAPS bevat praktische informatie in de vorm van een stappenplan. Hierin wordt uitgelegd en geïllustreerd hoe een kunstproject in opdracht tot stand komt en wat daarbij de mogelijkheden en valkuilen zijn. Ook biedt DHAPS een database waar opdrachtgevers professionele bemiddelaars van kunstprojecten in de publieke ruimte kunnen vinden. Daarnaast toont DHAPS een groot aantal voorbeelden van geslaagde kunstprojecten in Nederland. Uiteindelijk wil DHAPS een breed kennisplatform zijn voor kunst in de publieke ruimte in Nederland. Zo wil het een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van kunst in opdracht.

De urgentie voor een website voor de opdrachtgeving van kunst in de publieke ruimte is hoog. Institutionele kennisplatforms op dit gebied, zoals SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte en veel CBK’s, zijn opgeheven of wegbezuinigd. Hierdoor is er versnippering ontstaan in het veld van kunst en de publieke ruimte. Nederland heeft een rijke traditie als het gaat om openbaar toegankelijke kunstprojecten. DHAPS wil opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars helpen bij de totstandkoming van nieuwe projecten, met een eenvoudig te raadplegen website met informatie over standaardprocedures, profielen van bemiddelaars en projecten.

Op dit moment is Kenniscentrum LAPS (Lectoraat Art & Public Space) van de Gerrit Rietveld Academie bezig met het verder ontwikkelen van DHAPS 2.0. Deze versie van de website zal dezelfde praktische informatie bevatten over kunst in de publieke ruimte en zal tevens een platform zijn voor opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars om met elkaar in contact te treden en in discussie te gaan over kunst in de publieke ruimte.

In de projectenmap kunt u kunstprojecten vinden die in de publieke ruimte in Nederland zijn gerealiseerd. De map bestaat uit projecten die zijn gecoördineerd door professionele bemiddelaars, in opdracht zijn verricht door verschillende soorten opdrachtgevers of te vinden zijn in het archief van SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte. U kunt in de projectenmap onder andere zoeken op type project, type opdrachtgever, titel project, kunstenaar, jaartal, plaats en nog veel meer.

In de database met bemidde­laars kunnen vooral opdracht­­gevers, maar ook andere geïnteres­­seerden, profielen vinden van profes­sionele bemidde­laars van kunst­­projecten in de publieke ruimte.
De profielen bestaan uit de contact­­gegevens van de bemidde­laars en statements, waarin ze duidelijk maken wat zij opdracht­­gevers kunnen bieden. Daarbij tonen de bemiddelaars kunst­­projecten die zij in de publieke ruimte hebben gerealiseerd of in de nabije toekomst zullen afronden.

In het stappen­plan wordt uitgelegd hoe een kunsproject in de publieke ruimte tot stand komt en wat daarbij de mogelijk­heden en val­kuilen zijn. Deze hand­leiding is met name bedoeld voor opdracht­gevers, maar informeert verder iedereen die belang­stelling heeft. Ze heeft de vorm van een stappen­plan, door de tijd heen, waarbij geen strakke volgorde geldt. Elke stap staat voor een onderdeel, dat ergens in het proces een plek moet krijgen. En omdat het kunst­werk en de specifieke situatie altijd nieuw zijn, wordt elk project en elk proces ook ter plekke vorm gegeven.

Blog

29 . 3 . 2016
'Een beeldenpark in de winter'

Routes

Ontdek kunst in openbare ruimte en kies een van de routes van onze experts.

Routes

In Routes selecteren experts uit het veld kunst en publieke ruimte kunstprojecten op de website van DHAPS en vertellen daarbij hun persoonlijke verhaal. De interviews zijn gedaan door Marthe Koetsier.

Dees Linders

Het CBK Rotterdam aan de Eendrachtsstraat huist Sculpture International Rotterdam, een organisatie die een grote collectie internationale kunstwerken in de publieke ruimte van de stad beheert. Dees Linders is het hoofd van deze organisatie. Ze studeerde kunstgeschiedenis en filosofie aan de Universiteit van Groningen, en was onder andere werkzaam als stadscurator bij het Museum Boijmans van Beuningen.

Bij SKOR deed ze vijf jaar lang onderzoek naar nieuwe modellen voor kunst in opdracht en kunst in de publieke ruimte. Ze vertelt over een aantal kunstprojecten die zij zelf initieerde en die vooral een interactief karakter hebben: “Bij werken die voor een specifieke doelgroep zijn is het noodzakelijk dat er naar hen toegedacht wordt zodat men er werkelijk iets aan heeft, geestelijk of fysiek. Dat vind ik heel belangrijk.”

Veel van de projecten van SKOR zijn artistiek van vrij hoog niveau. Voor opdrachtgevers met een budget en een interessante vraag, locatie of doelgroep verdubbelde SKOR dit budget.  SKOR maakte zich hard om bijzondere werken te ontwikkelen voor deze specifieke plekken. Dit kwam de kwaliteit van kunstwerken voor de publieke ruimte vaak ten goede. “Je hebt te maken met een onvoorspelbare inbreng vanuit de doelgroep die mee de vorm, inhoud en functie van het kunstwerk stuurt. Voor veel kunstenaars is deze sprong in onbekend territorium niet alleen een welkome afwisseling in hun atelierpraktijk, maar brengt het hen ook vaak andere inzichten in hun eigen mogelijkheden. Als het je lukt om een heel goed kunstwerk precies goed te positioneren in de gegeven context, krijg je iets wat een museum nooit voor elkaar krijgt; je krijgt er zoveel nieuwe betekenissen bij.”

Postkantoor
Face Your World
Het Optisch Laboratorium

Mariska van den Berg

Mariska van den Berg werkte zeven jaar als curator bij Stichting Kunst en Openbare Ruimte en koos ervoor om kunstprojecten uit te lichten die zich ophielden in de gezondheidszorg. Deze waren voor haar interessant omdat ze actief een relatie legden tussen de kunst en het publiek. Ze waren duidelijk aanwezig in de functionele ruimtes van de zorg en vroegen om interactie. Dit maakte hen bijzonder en opvallend. Maar ze zijn vaak ook lastig om uit te voeren.

Van den Berg vertelt over de verschillende doelen en uitwerkingen van de kunstprojecten. Ze doet dit met veel oog voor de artistieke betekenissen van het werk en de ontwikkeling van de kunstenaars. Van den Berg studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Groningen en was enige maanden lid van het editorial team voor de ontwikkeling van het symposium Public Programme: Actors, Agents and Attendants: Speculations on the Cultural Organisation of Civility. Momenteel is ze partner Urbaniahoeve (Social Design Lab for Urban Agriculture) en onderzoekt ze voor het project Bottom-up-City kleinschalige initiatieven in de stedelijke publieke ruimte.

AAP
Coloured Fog Project
Instrumentarium

Theo Tegelaers

Theo Tegelaers is partner en curator bij TAAK, een internationaal platform dat vernieuwende culturele en educatieve programma’s maakt rondom openbare ruimte en maatschappelijk debat. Deze organisatie doet door het mobiliseren van kunstenaars, organisaties en burgers onderzoek naar waarden en initiatieven die onder de mensen leven.

Voor Routes heeft Tegelaers projecten uitgekozen die hem na aan het hart liggen en waar hij met veel inspiratie aan heeft gewerkt. Er komt ook een belangrijke Nederlandse waarde in naar voren: in veel werken speelt het typisch Hollandse landschap een grote rol. Zo is er een heleboel creativiteit ontstaan in het vlakke landschap van de door ons aangelegde polders en maasvlaktes.

Tegelaers heeft veel ervaring met het maken van tentoonstellingen. Al sinds 1987 experimenteert hij vanuit zijn eigen kunstpraktijk met het opzetten van tentoonstellingen samen met andere kunstenaars. Hij werkte als onafhankelijk curator in binnen- en buitenland. Zo was hij gedurende vier jaar verbonden aan het Atelier Rijksbouwmeester als coördinator van kunstprojecten en verbleef hij een half jaar in New York als curator hij het International Studio and Curatorial Program.

Polder Cup
Broken Circle. Spiral Hill
Portscapes
Polder Peil

Govert Grosfeld

Govert Grosfeld is een van de veteranen van SKOR. 27 jaar werkte hij als projectcoördinator en senior advisor voor de stichting. Vanuit zijn studie bouwkunde aan de TU Delft bood hij de organisatie een stedenbouwkundige blik.

Na de sluiting van SKOR zette hij zijn eigen bedrijfje op: Grosfeld Tekst en Advies. Hier doet hij onderzoek naar kunst en architectuur. Grosfeld doet dit voornamelijk in Antwerpen, in een studio met hoog plafond en weinig ruis van buiten. Een werkplek even weg van de drukte in Amsterdam.

Voor Routes vertelt hij over kunstprojecten in de publieke ruimte die hij bijzonder vindt, die belangrijk zijn om te herinneren. Hij kiest projecten van herman de vries (hij spelt zijn naam zonder hoofdletters om “hiërarchieën te vermijden”) en Stanley Brouwn. Het zijn twee oudere kunstenaars die tot hun samenwerking met SKOR nog nooit werk in de openbare ruimte hadden gemaakt.

Op Hoogte Gedacht
Beyond Leidsche Rijn
De Tuindorpcollecties

Tom van Gestel

In het hartje van de Jordaan woont Tom van Gestel, een kunsthistoricus die zich al jaren inzet voor “kunst buiten”, zoals hij het zelf noemt. Van Gestel vertelt over een aantal bijzondere kunstprojecten die hij uitkoos voor Routes. Van Gestel is bevlogen met het maken van connecties tussen kunst, de publieke ruimte, architectuur en urban development, en speelde een belangrijke rol in de verschillende organisaties die SKOR voorgingen. Hij werd gevraagd als hoofd van het Praktijkbureau Beeldende Kunstopdrachten binnen het Ministerie van Cultuur, dat later zelfstandig ging werken onder de naam van de Mondriaanstichting. Daarna was hij jaren werkzaam als adjunct directeur en artistiek leider van SKOR.

De projecten die Van Gestel heeft uitgekozen zijn verschillend van aard. Sommigen gaan over Nederlandse landelijkheid, anderen stimuleren juist een vorm van stedelijkheid. Ze zijn interessant om op terug te kijken, vindt Van Gestel, om de verschillende redenen waarom deze manifestaties werden georganiseerd. “Ze wilden met bepaalde circuits doorbreken. Begin jaren ’80 werd kunst in de publieke ruimte voornamelijk beoefend door kunstenaars die zich niet zozeer in het museum en galerie circuit bevonden. Hun werk was voornamelijk geometrisch abstract, het was bijna een religie. Ik vond het toen nodig dat dit doorbroken werd, dat kunstenaars van de galeriewereld en die van de publieke ruimte elkaar weer gingen ontmoeten.”

De grotere manifestaties maakten het mogelijk met andere mensen in contact te komen, kennis en interesses te verbreden, zoals Sonsbeek 71 ook had gedaan. De tentoonstellingen waren levendig, er gebeurde van alles. “De manifestaties waren als laboratoria, voor zowel de kunstenaars als de organisatoren. Alles wat je daar geleerd had en de contacten die je er had opgedaan, kon je daarna weer gebruiken.”

Broken Circle. Spiral Hill
In Verbelinge
Beyond Leidsche Rijn - Parasites