DHAPS  (Digital Helpdesk Art & Public Space) is een digitale helpdesk voor opdrachtgeverschap van kunst in de publieke ruimte, ontwikkeld door Kenniscentrum LAPS van de Gerrit Rietveld Academie. DHAPS bevat praktische informatie in de vorm van een stappenplan. Hierin wordt uitgelegd en geïllustreerd hoe een kunstproject in opdracht tot stand komt en wat daarbij de mogelijkheden en valkuilen zijn. Ook biedt DHAPS een database waar opdrachtgevers professionele bemiddelaars van kunstprojecten in de publieke ruimte kunnen vinden. Daarnaast toont DHAPS een groot aantal voorbeelden van geslaagde kunstprojecten in Nederland. Uiteindelijk wil DHAPS een breed kennisplatform zijn voor kunst in de publieke ruimte in Nederland. Zo wil het een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van kunst in opdracht.

De urgentie voor een website voor de opdrachtgeving van kunst in de publieke ruimte is hoog. Institutionele kennisplatforms op dit gebied, zoals SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte en veel CBK’s, zijn opgeheven of wegbezuinigd. Hierdoor is er versnippering ontstaan in het veld van kunst en de publieke ruimte. Nederland heeft een rijke traditie als het gaat om openbaar toegankelijke kunstprojecten. DHAPS wil opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars helpen bij de totstandkoming van nieuwe projecten, met een eenvoudig te raadplegen website met informatie over standaardprocedures, profielen van bemiddelaars en projecten.

Op dit moment is Kenniscentrum LAPS (Lectoraat Art & Public Space) van de Gerrit Rietveld Academie bezig met het verder ontwikkelen van DHAPS 2.0. Deze versie van de website zal dezelfde praktische informatie bevatten over kunst in de publieke ruimte en zal tevens een platform zijn voor opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars om met elkaar in contact te treden en in discussie te gaan over kunst in de publieke ruimte.

In de projectenmap kunt u kunstprojecten vinden die in de publieke ruimte in Nederland zijn gerealiseerd. De map bestaat uit projecten die zijn gecoördineerd door professionele bemiddelaars, in opdracht zijn verricht door verschillende soorten opdrachtgevers of te vinden zijn in het archief van SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte. U kunt in de projectenmap onder andere zoeken op type project, type opdrachtgever, titel project, kunstenaar, jaartal, plaats en nog veel meer.

In de database met bemidde­laars kunnen vooral opdracht­­gevers, maar ook andere geïnteres­­seerden, profielen vinden van profes­sionele bemidde­laars van kunst­­projecten in de publieke ruimte.
De profielen bestaan uit de contact­­gegevens van de bemidde­laars en statements, waarin ze duidelijk maken wat zij opdracht­­gevers kunnen bieden. Daarbij tonen de bemiddelaars kunst­­projecten die zij in de publieke ruimte hebben gerealiseerd of in de nabije toekomst zullen afronden.

In het stappen­plan wordt uitgelegd hoe een kunsproject in de publieke ruimte tot stand komt en wat daarbij de mogelijk­heden en val­kuilen zijn. Deze hand­leiding is met name bedoeld voor opdracht­gevers, maar informeert verder iedereen die belang­stelling heeft. Ze heeft de vorm van een stappen­plan, door de tijd heen, waarbij geen strakke volgorde geldt. Elke stap staat voor een onderdeel, dat ergens in het proces een plek moet krijgen. En omdat het kunst­werk en de specifieke situatie altijd nieuw zijn, wordt elk project en elk proces ook ter plekke vorm gegeven.

Blog

29 . 3 . 2016
'Een beeldenpark in de winter'

Routes

Ontdek kunst in openbare ruimte en kies een van de routes van onze experts.


Postkantoor

Postzegels zijn soms ware kunstwerken, maar dat een postkantoor annex leeszaal dat zelf ook kan zijn bewijzen Gabriel Lester (1972) en Jennifer Tee (1973). Voor de bewoners van Zorgcentrum Beatrix in Culemborg ontwierpen ze een monumentale ruimte die zich het beste laat omschrijven als ‘communicatieruimte’. Er is sjiek mahoniehouten meubilair dat de sfeer van een sociëteit ademt. Elke bewoner heeft er zijn postvakje, kan er brieven schrijven, bezoek ontvangen of gebruik maken van de speciale bibliotheek. Alle objecten in deze open ruimte hebben te maken met communicatie, briefwisseling en beleving: een klok wordt met licht aangestuurd, een vitrine toont oude objecten van bewoners en in de bibliotheek staan boeken met beroemde correspondenties, zoals brieven van Elsschot, Kafka, Slauerhoff en A.F.Th. van der Heijden.
Samen met grafisch ontwerper Richard Niessen ontwierpen de kunstenaars alle grafische elementen voor in de ruimte, zoals een logo voor het verzorgingstehuis, briefpapier, kaarten en stempels. Het beeldmerk is gezeefdrukt op de vloertegels in het postkantoor en komt op alle briefpapier en kaarten terug.
Kenmerkend voor het werk van Tee en Lester is de grote mate van toegankelijkheid en het centraal stellen van het publiek. Hun spel met feit en fictie eindigt hier in een volledig getransformeerde ruimte van hoge artistieke waarde, die tevens zeer toegankelijk en bruikbaar is. De veelal demente bewoners kunnen hier hun persoonlijke verhalen, herinneringen of dagelijkse beslommeringen communiceren.

Beschrijving Bemiddelaarsrol

SKOR

Postkantoor

Kunstenaar(s): Gabriel Lester, Jennifer Tee, Richard Niessen
2005
Locatie(s): Zorgcentrum Beatrix, Beatrixstraat 20, Culemborg, Utrecht

Opdrachtgever: Zorgcentrum Beatrix
Bemiddelaar: SKOR

Gabriel Lester, Jennifer Tee, Richard Niessen, Postkantoor (2005)
SKOR, Postkantoor (2005)
Gabriel Lester, Jennifer Tee, Richard Niessen, Postkantoor (2005)
SKOR, Postkantoor (2005)

Dees Linders

“Voor zorginstellingen probeerde ik altijd op hoog niveau toegepast werk te ontwikkelen. Een kunstwerk dat in gebruik kon worden genomen, maar dat ook zodanig goed was dat het ook als autonoom kunstwerk functioneert. Een moeilijke vraag aan de kunstenaar. Het Postkantoor in zorgcentrum Beatrix in Culemborg (GD) is hier een goed geslaagd voorbeeld van,” vertelt Linders. Jennifer Tee en Gabriel Lester ontwierpen in 2005 een postkantoor annex leeszaal en bibliotheekje voor de bewoners van deze instelling voor ouderen. In eerste instantie wilden de kunstenaars de nostalgische atmosfeer creëren van een oude herenclub of sociëteit, of bibliotheek waar ieder zijn eigen plek heeft, de kopjes een logo hebben en waar je rustig kunt lezen onder een schemerlamp. Tee en Lester kwamen met het lucide idee voor een postkantoor, waar de bewoners, gasten en omwonenden mooi vormgeven kaarten en brieven naar elkaar konden schrijven en in elkaars postbus leggen. Stempels voor afspraakjes lagen klaar: “kom je morgen koffie drinken.”  Zo werden de bewoners en de gasten bewogen om contact te maken met elkaar en de buitenwereld. Linders schetst wat zij en de kunstenaars wilden met dit project.  De bewoners werden op diverse lagen uitgedaagd ondanks hun dementie: klok kijken, lezen, schrijven, stempelen, afspraakjes maken. Zo had het werk een diepere laag, die de veel voorkomende dementie onder de ouderen aansprak. Het lezen en schrijven van correspondenties zijn persoonlijke momenten die gedachten, emoties en herinneringen oproepen.

Volgens Linders was een ander sterk aspect van Het Postkantoor dat het heel mooi en zorgvuldig was vormgegeven. Er stonden grote mahoniehouten werktafels, getimmerd door de vader van Lester, met ingebouwde kastjes die ansichtkaarten en beroemde briefwisselingen bevatten van bijvoorbeeld Franz Kafka en Einstein. Er lagen speciaal ontworpen briefpapier, enveloppen en stempels. Alle gebruiksvoorwerpen in Het Postkantoor hadden een logo van een postduif, verwijzend naar de Koninklijke Post Nederland. Linders vertelt dat ze onlangs hoorde dat Het Postkantoor helaas niet meer gebruikt wordt zoals de bedoeling was. “Een van de afspraken met het huis was dat de begeleiders van de ouderen met hen gingen zitten om briefjes te schrijven en te lezen. Dat ze dat hebben losgelaten begrijp ik, omdat er gewoon niet voldoende begeleiders zijn. Doodzonde, één van de beste zorgprojecten in mijn ogen. Ik hoop binnenkort met Lester en Tee poolshoogte te gaan nemen bij Het Postkantoor en proberen te redden wat er te redden valt.”