DHAPS  (Digital Helpdesk Art & Public Space) is een digitale helpdesk voor opdrachtgeverschap van kunst in de publieke ruimte, ontwikkeld door Kenniscentrum LAPS van de Gerrit Rietveld Academie. DHAPS bevat praktische informatie in de vorm van een stappenplan. Hierin wordt uitgelegd en geïllustreerd hoe een kunstproject in opdracht tot stand komt en wat daarbij de mogelijkheden en valkuilen zijn. Ook biedt DHAPS een database waar opdrachtgevers professionele bemiddelaars van kunstprojecten in de publieke ruimte kunnen vinden. Daarnaast toont DHAPS een groot aantal voorbeelden van geslaagde kunstprojecten in Nederland. Uiteindelijk wil DHAPS een breed kennisplatform zijn voor kunst in de publieke ruimte in Nederland. Zo wil het een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van kunst in opdracht.

De urgentie voor een website voor de opdrachtgeving van kunst in de publieke ruimte is hoog. Institutionele kennisplatforms op dit gebied, zoals SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte en veel CBK’s, zijn opgeheven of wegbezuinigd. Hierdoor is er versnippering ontstaan in het veld van kunst en de publieke ruimte. Nederland heeft een rijke traditie als het gaat om openbaar toegankelijke kunstprojecten. DHAPS wil opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars helpen bij de totstandkoming van nieuwe projecten, met een eenvoudig te raadplegen website met informatie over standaardprocedures, profielen van bemiddelaars en projecten.

Op dit moment is Kenniscentrum LAPS (Lectoraat Art & Public Space) van de Gerrit Rietveld Academie bezig met het verder ontwikkelen van DHAPS 2.0. Deze versie van de website zal dezelfde praktische informatie bevatten over kunst in de publieke ruimte en zal tevens een platform zijn voor opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars om met elkaar in contact te treden en in discussie te gaan over kunst in de publieke ruimte.

In de projectenmap kunt u kunstprojecten vinden die in de publieke ruimte in Nederland zijn gerealiseerd. De map bestaat uit projecten die zijn gecoördineerd door professionele bemiddelaars, in opdracht zijn verricht door verschillende soorten opdrachtgevers of te vinden zijn in het archief van SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte. U kunt in de projectenmap onder andere zoeken op type project, type opdrachtgever, titel project, kunstenaar, jaartal, plaats en nog veel meer.

In de database met bemidde­laars kunnen vooral opdracht­­gevers, maar ook andere geïnteres­­seerden, profielen vinden van profes­sionele bemidde­laars van kunst­­projecten in de publieke ruimte.
De profielen bestaan uit de contact­­gegevens van de bemidde­laars en statements, waarin ze duidelijk maken wat zij opdracht­­gevers kunnen bieden. Daarbij tonen de bemiddelaars kunst­­projecten die zij in de publieke ruimte hebben gerealiseerd of in de nabije toekomst zullen afronden.

In het stappen­plan wordt uitgelegd hoe een kunsproject in de publieke ruimte tot stand komt en wat daarbij de mogelijk­heden en val­kuilen zijn. Deze hand­leiding is met name bedoeld voor opdracht­gevers, maar informeert verder iedereen die belang­stelling heeft. Ze heeft de vorm van een stappen­plan, door de tijd heen, waarbij geen strakke volgorde geldt. Elke stap staat voor een onderdeel, dat ergens in het proces een plek moet krijgen. En omdat het kunst­werk en de specifieke situatie altijd nieuw zijn, wordt elk project en elk proces ook ter plekke vorm gegeven.

Blog

29 . 3 . 2016
'Een beeldenpark in de winter'

Routes

Ontdek kunst in openbare ruimte en kies een van de routes van onze experts.


Beyond Leidsche Rijn

‘Beyond Leidsche Rijn, de Vinex-opgave voor de kunst’ is een plan voor de verkenning van de relaties tussen beeldende kunst, het landschap, stedelijk leven en het bouwprogramma in de Utrechtse vinexwijk Leidsche Rijn. De kunstenaars reageren op de specifieke ontwikkelingen in Leidsche Rijn en op het fenomeen Vinex in het algemeen. Beyond is geen statisch scenario voor de beeldende kunst maar een flexibele strategie die probeert te anticiperen op Leidsche Rijn als gemeenschap in opbouw. Leidsche Rijn is zowel locatie als de inspiratie voor de kunst. Het programma is in 2001 gestart en in 2009 geëindigd met de realisatie van een beeldenpark.

Beschrijving Bemiddelaarsrol

Van 2004 tot 2010 was ik als projectleider intensief betrokken bij het programma en de begeleiding van de kunstenaars en kunstprojecten. Ik leidde Bureau Beyond waar medewerkers op projectbasis werkten aan de uitvoering van het programma. Het bureau was gevestigd in het kantoor van Projectbureau Leidsche Rijn, van waaruit Leidsche Rijn werd gepland en uitgewerkt. Directeur van het Projectbureau Leidsche Rijn en hoofd van de afdeling Culturele Zaken van Gemeente Utrecht waren verantwoordelijk voor de opdrachten vanuit Beyond. Ik was linking pin tussen het artistieke team, de organisatie en de gemeentelijke afdelingen.

Beyond Leidsche Rijn

Kunstenaar(s): N55, Milohnic & Paschke, Bik Van der Pol, Shigeru Ban, Dominique Gonzalez-Foerster, Apolonija Sustersic, Jesus Bubu Negron, Stanley Brouwn, Manfred Pernice, Sophie Hope, Daniel Roth, Lucas Lenglet, William Speakman, Fernando Sanchez Castillo, Zilvinas Landzbergas, Mathilde ter Heijne, Rob Voerman, Arnon Grunberg
2009
Locatie(s): Utrecht Leidsche Rijn

Opdrachtgever: Gemeente Utrecht, SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte
Bemiddelaar: Carlijn Diesfeldt

Stanley Brouwn, Het Gebouw (2005)
Utrecht Leidsche Rijn Centrum

Fotografie door: Misha de Ridder

Met dank aan: Gemeente Utrecht

Carlijn Diesfeldt, Beyond Leidsche Rijn (2009)
Fernando Sanchez Castillo, Barricade (2009)
Maxima Park Leidsche Rijn Utrecht

Fotografie door: Anna van Kooij

Met dank aan: Gemeente Utrecht

Carlijn Diesfeldt, Beyond Leidsche Rijn (2009)

Govert Grosfeld

De internationaal gerespecteerd kunstenaar Stanley Brouwn heeft zich in zijn werk toegelegd op het meten en overbruggen van afstanden. Belangrijk voor hem is hoe mensen afstand en richting ervaren. In veel van zijn werk registreert hij de maat van een verplaatsing of de afstand van de toeschouwer tot een bepaalde plek. ‘Loop 4 meter in de richting van Havana (afstand: 7396584.7166m)’ luidt de aanwijzing bijvoorbeeld. Op deze manier geeft Brouwn ons begrip van maat en afstand, dat in deze gedigitaliseerde en geglobaliseerde tijd veel te verduren heeft, een nieuwe betekenislaag.

Het eerste contact dat Grosfeld had met Stanley Brouwn (Paramaribo, 1935) was bij het ruilverkavelingsproject in Weerselo. Brouwn wilde graag een keer werk maken buiten het Kröller-Müller en andere musea. Hij had een plan om een wandelpad te maken bij ’t Stift, een eeuwenoud dorpsgezicht met een voormalig Benedictijnen-klooster waar ongehuwde dames van adel woonden. Dit project werd tegengehouden door de lokale bewoners, maar er was wel een connectie ontstaan tussen Brouwn en SKOR. 

Na het contact in Weerselo was er een goede relatie ontstaan tussen Stanley Brouwn en SKOR. Grosfeld kende het werk en de ambities van de kunstenaar, die hij daardoor op de goede momenten en plekken kon uitnodigen. “Hij had zich laten ontvallen dat als hij nog een keer iets mocht doen, hij graag een gebouw zou willen maken. Maar helemaal volgens zijn eigen ontwerp. Dat kon in Leidsche Rijn,” vertelt Grosfeld.

Tegen het decor van de bouw van de grootste Vinex-wijk van Nederland realiseerde Brouwn in het kader van meerjarig kunstproject Beyond een expositieruimte, zijn eerste architectonische ontwerp dat is uitgevoerd.

Grosfeld weet nog goed wat de ideeën van de kunstenaar daarbij waren. “Hij had een eigenzinnige opvatting over wat de primaire eigenschappen van Het Gebouw moesten zijn. Daar hoorde ongetwijfeld bij dat een gebouw een uitspraak zou doen over maten en verhoudingen. Hij vond dat een hoop museale architectuur veel te speels was, wat niet alleen afleidt van de kunst maar ook van de essentie van architectuur. Een gebouw zou voornamelijk een spel van ruimte en maten moeten zijn volgens Brouwn.”

Het gebouw (2005) is gemaakt met medewerking van de Utrechtse architect Bertus Mulder, bekend van zijn restauratie van het Rietveld-Schröderhuis. Het heeft een heel simpele rechthoekige vorm gekregen. De maten zijn afgeleid van de zogeheten Brown-voet; de kunstenaar hanteert zijn eigen voetmaat als alternatief voor met metrische systeem. In Fragment 7 Gebouw (0.5 min) vertelt Grosfeld over Brouwns specifieke idee voor dit ‘proefmuseum’ van Leidsche Rijn.

Het ontwerp van de kunstenaar zou eigenlijk tijdelijk bestaan maar is nog steeds in gebruik als tentoonstellingsruimte, onder anderen het Utrechtse CBK en het Curatorial Training Programme van De Appel in Amsterdam. Volgens Grosfeld ging het Brouwn echter toch vooral om de architectuur van het paviljoen: “Een geometrische vorm tegen de zwaartekracht in tot stand brengen, dat was belangrijk.”