DHAPS  (Digital Helpdesk Art & Public Space) is een digitale helpdesk voor opdrachtgeverschap van kunst in de publieke ruimte, ontwikkeld door Kenniscentrum LAPS van de Gerrit Rietveld Academie. DHAPS bevat praktische informatie in de vorm van een stappenplan. Hierin wordt uitgelegd en geïllustreerd hoe een kunstproject in opdracht tot stand komt en wat daarbij de mogelijkheden en valkuilen zijn. Ook biedt DHAPS een database waar opdrachtgevers professionele bemiddelaars van kunstprojecten in de publieke ruimte kunnen vinden. Daarnaast toont DHAPS een groot aantal voorbeelden van geslaagde kunstprojecten in Nederland. Uiteindelijk wil DHAPS een breed kennisplatform zijn voor kunst in de publieke ruimte in Nederland. Zo wil het een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van kunst in opdracht.

De urgentie voor een website voor de opdrachtgeving van kunst in de publieke ruimte is hoog. Institutionele kennisplatforms op dit gebied, zoals SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte en veel CBK’s, zijn opgeheven of wegbezuinigd. Hierdoor is er versnippering ontstaan in het veld van kunst en de publieke ruimte. Nederland heeft een rijke traditie als het gaat om openbaar toegankelijke kunstprojecten. DHAPS wil opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars helpen bij de totstandkoming van nieuwe projecten, met een eenvoudig te raadplegen website met informatie over standaardprocedures, profielen van bemiddelaars en projecten.

Op dit moment is Kenniscentrum LAPS (Lectoraat Art & Public Space) van de Gerrit Rietveld Academie bezig met het verder ontwikkelen van DHAPS 2.0. Deze versie van de website zal dezelfde praktische informatie bevatten over kunst in de publieke ruimte en zal tevens een platform zijn voor opdrachtgevers, bemiddelaars en kunstenaars om met elkaar in contact te treden en in discussie te gaan over kunst in de publieke ruimte.

In de projectenmap kunt u kunstprojecten vinden die in de publieke ruimte in Nederland zijn gerealiseerd. De map bestaat uit projecten die zijn gecoördineerd door professionele bemiddelaars, in opdracht zijn verricht door verschillende soorten opdrachtgevers of te vinden zijn in het archief van SKOR | Stichting Kunst en Openbare Ruimte. U kunt in de projectenmap onder andere zoeken op type project, type opdrachtgever, titel project, kunstenaar, jaartal, plaats en nog veel meer.

In de database met bemidde­laars kunnen vooral opdracht­­gevers, maar ook andere geïnteres­­seerden, profielen vinden van profes­sionele bemidde­laars van kunst­­projecten in de publieke ruimte.
De profielen bestaan uit de contact­­gegevens van de bemidde­laars en statements, waarin ze duidelijk maken wat zij opdracht­­gevers kunnen bieden. Daarbij tonen de bemiddelaars kunst­­projecten die zij in de publieke ruimte hebben gerealiseerd of in de nabije toekomst zullen afronden.

In het stappen­plan wordt uitgelegd hoe een kunsproject in de publieke ruimte tot stand komt en wat daarbij de mogelijk­heden en val­kuilen zijn. Deze hand­leiding is met name bedoeld voor opdracht­gevers, maar informeert verder iedereen die belang­stelling heeft. Ze heeft de vorm van een stappen­plan, door de tijd heen, waarbij geen strakke volgorde geldt. Elke stap staat voor een onderdeel, dat ergens in het proces een plek moet krijgen. En omdat het kunst­werk en de specifieke situatie altijd nieuw zijn, wordt elk project en elk proces ook ter plekke vorm gegeven.

Blog

29 . 3 . 2016
'Een beeldenpark in de winter'

Routes

Ontdek kunst in openbare ruimte en kies een van de routes van onze experts.


Beyond Leidsche Rijn – Parasites

Onder de noemer ‘Parasites’ kunnen binnen het kunstenplan Beyond projecten plaatsvinden op het gebied van mobiele architectuur en experimentele vormen van lichte stedenbouw. Bijvoorbeeld woon-werkruimtes die eenvoudig verplaatsbaar zijn en weinig voorzieningen nodig hebben. Maar ‘Parasites’ kunnen ook dienst doen als horecapaviljoen, fitnessruimte, bioscoop of ijssalon. Het programma heeft als doel broedplaatsen tot stand te brengen voor nieuwe vormen van stedelijkheid en nieuwe vormen van gemeenschap. In de zomer van 2003 vond bij informatiecentrum Leidsche Rijn de buitententoonstelling ‘Parasite Paradise’ plaats, waarvoor kunstenaars 26 opvallende voorbeelden van flexibele, lichte architectuur maakten. Enkele van deze bouwwerken kregen voor langere tijd een onderkomen in Leidsche Rijn, bijvoorbeeld als tijdelijke atelierruimte voor kunstenaars of als buurthuis.

Beschrijving Bemiddelaarsrol

SKOR

Beyond Leidsche Rijn – Parasites

Kunstenaar(s): Daniel Milohnic, Dirk Paschke, Bik Van der Pol, Korteknie Stuhlmacher Architecten, Marjolijn Dijkman, Wouter Osterholt, Stanley Brouwn, Bertus Mulder, Dominique Gonzalez Foerster, Martial Galfione, Shigeru Ban
2003
Locatie(s): Diverse locaties, Leidsche Rijn, Utrecht

Opdrachtgever: Gemeente Utrecht
Bemiddelaar: SKOR

Stanley Brouwn en Bertus Mulder, Het Gebouw, 2005
SKOR, Beyond Leidsche Rijn – Parasites (2003)
Shigeru Ban, Paperdome (2004)
SKOR, Beyond Leidsche Rijn – Parasites (2003)

Tom van Gestel

In 2003 was de grootste Vinex-wijk was Nederland in aanbouw. In Leidsche Rijn (Utrecht) werden ongeveer 27.000 woningen aangelegd. Het was een gigantische onderneming waarvoor niet alleen architecten en stedenbouwkundigen werden ingezet, maar ook kunstenaars. Als onderdeel van meerjarig beeldende kunstproject Beyond werd in de nazomer van dat jaar Parasite Paradise georganiseerd, een manifestatie waarin kunstenaars meewerkten aan het ontwerp van de openbare ruimte in Leidsche Rijn.

Het was een tentoonstelling van alternatieve, nomadische onderkomens, die een pleidooi vormden voor het ongeplande en ongebruikelijke: het zoeken naar vrijheid in een heel geordende samenleving. Van Gestel: “Er was niks te beleven in die Vinex-wijk. We wilden de stedelijkheid bevorderen, een gemeenschap creëren. Met de flexibele parasites ontsnapten we aan de strenge regelgeving van de woningbouw en konden we inspelen op de spontane behoeften en wensen van de bewoners. Je kon er films zien of naar het theater, maar er waren bijvoorbeeld ook een mortuarium, een crèche, een kas en een camping gebouwd. Het was een stadje in het klein.”

Kunstenaarsduo Bik Van der Pol maakte Nomads in Residence/No. 19, een uitklapbaar, mobiel gebouwtje waarin een woon- en werkruimte was gecreëerd voor een of meerdere kunstenaars. Van Gestel vertelt dat hij het ook belangrijk vond werken tentoon te stellen die het verschil tussen architecten, kunstenaars en vormgevers lieten zien. Voor de manifestatie had hij daarom Vito Acconci’s Mobile Linear City van het Stedelijk Museum in Gent geleend. Dit werk ging meer over betekenis dan over bruikbaarheid. Een stalen bus kon uitgeschoven worden tot een slinger van zo’n 40 meter, waarop je zag dat het eigenlijk uit zes wooneenheden bestond. Het was als het ware een rijdende stad.

Het concept van Parasite Paradise werkte erg goed en is na Leidsche Rijn de wereld overgegaan. Van Gestel vertelt over vier Zuid-Koreanen die bij hem aan tafel schoven om hem uit te horen over de tentoonstelling in Leidsche Rijn, om zelf het Anyang Public Art Project op te zetten.