Stappenplan

Verplaatsing of verwijdering

Ook kunstwerken hebben niet het eeuwige leven. In de regel wordt met een permanent kunstwerk bedoeld dat een kunstwerk ten minste tien jaar goed moet kunnen doorstaan. Dat kan ook in contracten worden opgenomen. De opdrachtgever verplicht zich tot het onderhoud. Het ontwerp van de kunstenaar gaat uit van die mate van duurzaamheid. In veel gevallen is het kunstwerk niet meer weg te denken, maar toch is het soms nodig het te verplaatsen of verwijderen.


Veranderende situatie

Met alle zorg die besteed is aan het realiseren van een kunstwerk en later ook aan het geestelijke en materiële onderhoud, kan het toch gebeuren dat het nodig is om de situatie te herzien. Bijvoorbeeld omdat de omgeving ingrijpend gewijzigd wordt, of omdat er blijvende problemen zijn met onderhoud of vandalisme. Het weghalen van het kunstwerk is vaak alleen het laatste redmiddel, daarvoor zijn er nog veel mogelijkheden om te onderzoeken. Het kan verplaatst worden naar een betere plek, of op een andere manier in de veranderde context worden ingepast.

Waardering

Belangrijk is dat er wordt nagedacht over de waarde van het kunstwerk. Niet (alleen) in financiële of materiële zin, maar juist ook in cultureel, publiek en kunsthistorisch opzicht. Los van wat de uiteindelijke beslissing wordt – verplaatsen, verwijderen – is het belangrijk dat deze beslissing goed geïnformeerd en weloverwogen genomen wordt. Betrek daarbij de expertise van personen of instanties die ervaring hebben en die hun mening kunnen of zelfs moeten geven – in de eerste plaats is dat de kunstenaar. En betrek daarbij verschillende stakeholders, mensen die iets over het publieke, kunsthistorische of materiële belang van het kunstwerk kunnen zeggen.

Verzameling

In de afgelopen jaren is het besef doorgedrongen dat er over kunstwerken in de openbare ruimte ook gedacht kan worden in termen van een collectie. Een verzameling die zich buiten het museum bevindt en niet gericht ontstaan is, maar toch een verzameling. Op die manier kunnen de kunstwerken in een onderlinge samenhang bekeken worden en kunnen er gefundeerde keuzes worden gemaakt over wat wel en wat eventueel niet behouden moet worden. Bovendien kan een visie op een collectie als leidraad dienen voor opdrachten in de toekomst.