Stappenplan

Selectie van kunstenaar(s)

De juiste kunstenaar vinden voor de juiste situatie vergroot de kans op een bijzonder kunstproject. Welke kwaliteiten moet een kunstenaar voor deze opdracht hebben? Dat kan per opdracht of project verschillen, afhankelijk van de schaal en de specifieke omstandigheden. Soms zijn er andere gronden om een kunstenaar te laten meedingen, vanwege eerdere contacten of de wens om lokale kunstenaars een kans te geven. Het is echter raadzaam om aan onderstaande kwaliteiten geen concessies te doen.


Inhoudelijke match

Een eerste vereiste is dat de kunstenaar wat zijn of haar werk betreft inhoudelijk aansluit bij het onderwerp van de opdracht. Dit betekent namelijk dat hij of zij interesse heeft die verder gaat dan de eer of het honorarium. Als een kunstenaar de gelegenheid krijgt om zich bij de opdracht verder te verdiepen in het onderwerp, of kans krijgt om daar mensen te ontmoeten of dingen uit te proberen die anders moeilijk zijn, is dat gunstig voor het proces en het uiteindelijke kunstwerk.

Ervaring

Ervaring met opdrachten kan een voordeel zijn. De opdrachtgever en andere betrokkenen kunnen dan beoordelen hoe de kunstenaar een eerdere vraag van een opdrachtgever heeft beantwoord. Bovendien heeft een kunstenaar dan al eens het hele proces van een opdracht doorgemaakt. Toch kan veel ervaring met kunstopdrachten ook nadelig zijn, of is de situatie soms juist zeer geschikt voor een ‘frisse blik’. Als de keuze valt op een kunstenaar met minder ervaring, is het slim de ervaring erbij te organiseren door hem of haar te laten bijstaan door een ervaren geroutineerde/geoefende/bedreven bemiddelaar of technicus.

Vaardigheden

Er zijn een aantal praktische en technische vaardigheden waarvan het handig is dat een kunstenaar er over beschikt. Het gaat dan bijvoorbeeld om het maken van planningen en begrotingen of het kunnen werken met grote formaten en bestendige materialen. Maar ook sociale vaardigheden kunnen handig zijn, bij de omgang met alle betrokkenen, die vaak minder zijn ingevoerd in de kunst. Voor kunstenaars die alleen gewend zijn hun eigen werk te maken, duren opdrachten door de besluitvorming en vergunningen lang. Dus ook een zeker uithoudingsvermogen is dan meegenomen.

Selectieproces

Het selecteren van de meest geschikte kunstenaar kan verschillende vormen krijgen, hieraan kan in het (master)plan al aandacht worden besteed. Bovendien hangt dit proces nauw samen met de vormen van inspraak, participatie of democratie waarvoor gekozen wordt, zoals besproken bij Draagvlak. Er is een aantal gangbare manieren om kunstenaars te selecteren, hier genoemd in volgorde van de mate van inspraak:

  • een expert (curator, bemiddelaar, adviseur) kiest de kunstenaar(s)
  • een expert stelt een longlist samen, de betrokkenen kiezen in samenspraak
  • een bestaande of speciaal geformeerde commissie doet voordrachten en maakt de keuze
  • er wordt een open oproep geplaatst, een commissie maakt de keuze

Er kan ook voor gekozen worden om het proces te faseren. Door bijvoorbeeld een aantal kunstenaars voor te selecteren en hen te vragen een voorstel te maken. Het is gangbaar om kunstenaars voor deze voorstellen een vergoeding te bieden. Een expert, een commissie óf het brede publiek (of een combinatie hiervan) maken dan een keuze voor het beste voorstel. Voor meer informatie over het opzetten van het selectieproces zie Fases.