Stappenplan

Planontwikkeling

Inhoudelijke basis

De ‘vraag aan de kunst’ die al eerder werd genoemd bij Initiatief wordt meestal uitgewerkt in een plan. Het kan daarbij gaan om een eenvoudig projectvoorstel of een masterplan, waarin een visie wordt beschreven over verschillende kunstprojecten in een groot gebied. Het plan kan bedoeld zijn voor alleen de direct betrokkenen of voor een breed en algemeen publiek. Maar welke vorm het ook krijgt, een (master)plan is altijd de inhoudelijke basis voor de vraag aan de kunstenaar(s). Een plan wordt meestal door een bemiddelaar geschreven.

Achtergrond van de opdracht

In het plan wordt ingegaan op de reden van de opdracht; de achtergrond van de plek, situatie het onderwerp of de organisatie; de eventuele voorgeschiedenis; op wie het publiek is; op specifieke actuele kwesties en op wat de plek, gelegenheid of organisatie bijzonder maakt. Het gaat om alle mogelijke informatie die de opdracht voor een kunstenaar interessant maakt: onderwerpen waar het kunstwerk zich aan kan verbinden. Daarnaast gaat het hier, zoals eerder onder ‘initiatief’ aangestipt, om de vraag die aan ‘de kunst’ gesteld wordt en over wat men van het kunstwerk verwacht. Van de opdrachtgever mag worden verwacht dat deze relevante informatie beschikbaar maakt.

Praktische voorwaarden

Verder bevat het plan uiteraard de praktische randvoorwaarden van het project of de opdracht. Het budget, de planning, indien van toepassing technische informatie over de locatie en bijvoorbeeld benodigde vergunningen, eventuele harde beperkingen voor gebruik of veiligheid enzovoort. Bedenk dat het in deze fase gunstig is om voldoende ruimte open te laten, zodat een kunstenaar vrij kan denken en de grenzen kan opzoeken. Veel praktische eisen en beperkingen kunnen ook worden geadresseerd op het moment dat bijvoorbeeld het definitief ontwerp aan de orde is. Behalve de kunstenaar kan ook een bemiddelaar vanuit zijn ervaring mogelijke hindernissen al voorzien en daarop anticiperen. De opdrachtgever levert alle relevante informatie zoals plattegronden en eventueel contacten die van belang zijn om te consulteren.

Financiering

Met het plan in de hand kan, als dat nodig is, verdere samenwerking en financiering georganiseerd worden. Bij provincies en gemeenten bestaan hiervoor soms mogelijkheden en een aantal kunstfondsen, zoals het Mondriaan Fonds, Fonds Cultuurparticipatie en Stimuleringsfonds, hebben hiervoor speciale subsidieregelingen. Vaak gelden daar voorwaarden voor de kwaliteit en professionaliteit van de uitgenodigde kunstenaar(s). Daarnaast wordt er gelet op hoe de financiering in elkaar steekt en geldt er een maximum voor de bijdrage die aan het project geleverd kan worden. Het verdient aanbeveling om je hierover tijdig op de hoogte te stellen.

Latere keuzes

Vanuit het plan worden later de keuze voor de kunstenaar of kunstenaars gemaakt en wordt de opdracht aan de kunstenaar(s) geformuleerd. Het kan tevens de onderlegger zijn voor de organisatie van draagvlak en voor de communicatie, die meestal later van start gaat. Ook voor aspecten als nazorg en onderhoud kan het (master)plan al belangrijke informatie bevatten. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om de vraag of het kunstwerk deel gaat uitmaken van een grotere verzameling of context, en wat er verwacht wordt van de levensduur. Binnen het proces functioneert het plan als iets waar iedereen die betrokken is zich aan moet committeren. Voor overheden (provincies en gemeentes) speelt het vaak een rol in de besluitvorming en wordt het ingebracht in de staten- of raadsvergadering.